Als het Groene Hart zó essentieel is. Als groen rustpunt in de hectiek van de Randstad, als plek om te ademen en te recreëren, als karakteristiek veenweidelandschap met grote waarde voor klimaat, biodiversiteit, landbouw en gezondheid. Waarom gaan we er dan zo achteloos mee om?
Misschien juist omdat het Groene Hart er altijd al was. Het ligt er ogenschijnlijk rustig bij, terwijl de steden eromheen blijven groeien en verdichten. Die vanzelfsprekendheid werkt tegen het gebied. Wat zich niet opdringt, lijkt geen bescherming nodig te hebben. En wat niet schreeuwt, verdwijnt uit beeld. Zo wordt het Groene Hart kwetsbaar voor bestuurlijk opportunisme. De steden denken alleen aan de steden. De druk aan de randen is inmiddels enorm groot. Nieuwe infrastructuur, nieuwe doorsnijdingen, nieuwe claims.
Maar mensen trekken bewust het Groene Hart in om de stad te ontvluchten, Voor rust, ruimte en betaalbaarheid. Dat is begrijpelijk. Maar in de optelsom van al die keuzes slijt het landschap langzaam weg. Niet in één klap, maar stukje bij beetje, steeds meer. Met elke centimeter bodemdaling, elk te laag waterpeil en elke extra weg verliest het gebied samenhang en veerkracht. Er is geen ramp, geen grote krantenkop en juist daarom voelt niemand zich echt verantwoordelijk.
Wat me telkens verbaast, is hoe hardnekkig we het Groene Hart blijven behandelen als restgebied. Als lege ruimte tussen steden waar ‘nog net iets kan’. Een woningbouwopgave hier, een logistiek terrein daar, een doorsnijding ertussendoor. Altijd met de gedachte dat het totaal wel meevalt. Maar het Groene Hart ís geen leegte. Het ís de structuur die steden leefbaar houdt. Wie het ziet als gemakkelijke ontwikkelruimte, mist de essentie — en ondermijnt op termijn ook de kwaliteit van de Randstad.
Veel van wat het Groene Hart ons biedt, laat zich bovendien slecht vangen in cijfers. Rust, verkoeling, koolstofopslag, biodiversiteit en mentale gezondheid zijn dagelijks voelbaar, maar zelden leidend in besluitvorming. Tegelijk zie ik hoe boeren klem zitten: zij dragen dit landschap, maar krijgen onvoldoende ruimte en zekerheid om er toekomstbestendig mee om te gaan. Zo wordt het Groene Hart te gemakkelijk neergezet als probleemgebied, terwijl het juist een sleutelgebied is.
We vertrouwen te veel op later. Op techniek, op herstel, op bijsturen. Maar veen dat oxideert, komt niet terug. Uitstel is hier geen neutrale keuze meer, maar een garantie dat het verloren gaat.
Daarom vraagt het Groene Hart om duidelijke besluiten. Om erkenning als samenhangend landschap met een eigen status. Om water en bodem écht leidend te maken, ook als dat betekent dat sommige ontwikkelingen niet doorgaan of vergaand aangepast moeten worden. En om boeren perspectief te bieden dat past bij het landschap. 2026 kan daarin een kantelpunt zijn. Niet met nog meer woorden, maar met keuzes. Want het Groene Hart blijft alleen bestaan als we er bewust voor kiezen en het beter beschermen als bijzonder provinciaal landschap.
Alex Ouwehand
Directeur Natuur en Milieufederatie Zuid-Holland
Zoals gebruikelijk zijn reacties welkom via info@groenehart.info.