Het Groene Hart is een bijzonder landschap dat voortdurend verandert. Hoe zorgen we ervoor dat nieuwe ontwikkelingen bijdragen aan de kwaliteit en identiteit van het gebied, in plaats van deze aan te tasten? Die vraag stond centraal tijdens een recente heisessie van het bestuur van Stichting Groene Hart. Het gaat daarbij niet om het tegenhouden van veranderingen, maar om het bewaken van de bijzondere waarden van het gebied.
Ruimte, openheid, rust, natuur en voedselproductie
Het Groene Hart vertelt het verhaal van de ontwikkeling van Holland. Eeuwen van ontginning, landbouw, turfwinning en waterbeheer hebben een landschap gevormd waarin de geschiedenis nog altijd zichtbaar is. Van de karakteristieke verkaveling en historische dorpen tot de plassen, droogmakerijen en uitgestrekte veenweidegebieden. Midden in een van de dichtstbevolkte regio’s van Europa biedt dit landschap ruimte, openheid, rust, natuur en voedselproductie. Daarmee is het Groene Hart niet alleen van grote betekenis voor de mensen die er wonen en werken, maar ook voor de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van de hele Randstad. Een sterke Randstad kan niet zonder een sterk Groene Hart.
Beschermen is niet hetzelfde als stilstand
Het Groene Hart is geen openluchtmuseum. Er wordt gewoond, gewerkt, geboerd en gerecreëerd. De samenleving verandert en het landschap verandert mee. Dat is niet alleen onvermijdelijk, maar vaak ook noodzakelijk om het gebied vitaal te houden. Tegelijkertijd staat het Groene Hart voor grote uitdagingen. De behoefte aan woningen, veranderingen in de landbouw, de energietransitie, bodemdaling, waterbeheer en de versterking van natuur en biodiversiteit leggen allemaal een claim op de beschikbare ruimte. Niet iedere ontwikkeling is op iedere plek wenselijk. En niet iedere verandering betekent automatisch vooruitgang. De vraag is daarom niet alleen wat er mogelijk is, maar vooral welke kwaliteit we voor de toekomst willen behouden en toevoegen.
De waarden van het gebied als kompas
De geografische, cultuurhistorische, natuurlijke en landschappelijke waarden van het Groene Hart zijn in eeuwen ontstaan. Wat eenmaal verloren gaat, kan niet zomaar opnieuw worden gemaakt. Dat vraagt om zorgvuldige keuzes. Nieuwe ontwikkelingen moeten niet uitsluitend worden beoordeeld op hun directe economische of maatschappelijke betekenis, maar ook op hun gevolgen voor het landschap als geheel en voor toekomstige generaties. Het gaat daarbij niet om beschermen óf ontwikkelen, maar om het vinden van een verantwoorde balans. Een balans waarin ruimte blijft voor vernieuwing, zonder dat de bijzondere identiteit van het Groene Hart verloren gaat.
Welk Groene Hart willen we doorgeven?
Voor Stichting Groene Hart ligt hier een belangrijke maatschappelijke opdracht. Niet het bewaken van de stilstand, maar het bewaken van de waarden bij verandering. De stichting wil vanuit die overtuiging bijdragen aan het debat over de toekomst van het gebied. Door ontwikkelingen kritisch te volgen, nieuwe perspectieven te stimuleren en aandacht te vragen voor de samenhang tussen landschap, natuur, landbouw en leefbaarheid. Want uiteindelijk gaat het niet alleen om het Groene Hart dat we willen behouden, maar vooral ook om het Groene Hart dat we willen doorgeven.
Foto: fort Wierickerschans ©Beeldbank Groene Hart
