Na ruim veertig jaar onzekerheid is de toekomst van het bijzondere Ooibos bij Krimpen aan de Lek eindelijk veiliggesteld. Op 16 oktober werd het vier hectare grote natuurgebied overgedragen aan het Zuid-Hollands Landschap. Een prachtige overwinning voor de natuur én voor de inwoners en vrijwilligers die zich jarenlang voor het behoud hebben ingezet. Het verhaal van dit kleine bos aan de rand van het Groene Hart laat zien hoe lokale betrokkenheid, vasthoudendheid en samenwerking het verschil kunnen maken. En hoe de natuur soms zelf de mooiste gebieden creëert.
Alex Ouwehand
De natuur trok haar eigen plan
Het Ooibos ligt op een voormalig industrieterrein langs de Lek, waar jarenlang plannen voor bebouwing bestonden. Terwijl over de toekomst van het terrein werd gediscussieerd, ontwikkelde zich hier spontaan een bijzonder natuurgebied. Onder invloed van de getijden van de Lek ontstond een dynamisch bos met wilgen, ruige begroeiing en een verrassend rijke biodiversiteit. Ooibossen zijn in Zuid-Holland zeldzaam. Het zijn bossen die leven met de rivier: waterstanden veranderen, delen overstromen en de natuur past zich voortdurend aan. Bekendere voorbeelden zijn te vinden in de Biesbosch en langs de Oude Maas, maar ook aan de rand van het Groene Hart heeft de natuur zo’n bijzonder ecosysteem gecreëerd. Vrijwilligers van de Natuur- en Vogelwerkgroep Krimpenerwaard (NVWK) hebben de natuurwaarden jarenlang onderzocht. Daarbij werden onder meer de bever en de zeldzame spindotter aangetroffen, een plant die kenmerkend is voor zoetwatergetijdengebieden. Ook vogels als de nachtegaal, zwartkop en gekraagde roodstaart vinden hier hun leefgebied. Daarnaast draagt het bos bij aan waterberging, CO₂-opslag en verkoeling.
Vasthoudendheid van betrokken inwoners
Dat het Ooibos nu behouden blijft, is allerminst vanzelfsprekend. Decennialang waren er plannen om het terrein te bebouwen. Stichting Mooi Crempene zette zich met een burgerinitiatief in voor het behoud van het bos, terwijl de NVWK met tellingen en inventarisaties de bijzondere natuurwaarden zichtbaar maakte. Ongeveer twee jaar geleden dreigde het initiatief vast te lopen. De vrijwilligers zochten daarom contact met de Natuur en Milieufederatie Zuid-Holland (NMZH). Zo ontstond nieuw perspectief en kwam ook het Zuid-Hollands Landschap in beeld. Uiteindelijk zette Rijkswaterstaat een streep door de laatste bouwplannen. Het buitendijkse gebied is immers ook belangrijk om de rivier bij hoogwater voldoende ruimte te geven. Daarmee ontstond de mogelijkheid om het bos definitief voor de natuur veilig te stellen.
Vier hectare die ertoe doen
In het Groene Hart, waar landbouw, natuur, wonen, bedrijvigheid en waterbeheer voortdurend om ruimte vragen, lijkt vier hectare misschien niet veel. Maar natuurwaarde laat zich niet alleen in hectares uitdrukken. Het gaat ook om de bijzondere soorten die ergens leven, de samenhang met het omliggende landschap en de ruimte die natuurlijke processen krijgen. Het Ooibos laat zien dat niet iedere vierkante meter ingericht of ontwikkeld hoeft te worden. Soms ontstaat juist bijzondere natuur wanneer we haar de ruimte geven. En soms is beschermen belangrijker dan opnieuw ontwikkelen.
Een toekomst voor het Ooibos
Op 16 oktober markeerde gedeputeerde Anne Koning de overdracht aan het Zuid-Hollands Landschap met de onthulling van een informatiebord. Daarmee kwam na ruim veertig jaar een einde aan de onzekerheid over de toekomst van het bos. Het Zuid-Hollands Landschap gaat samen met Stichting Mooi Crempene en de NVWK werken aan goed natuurbeheer, behoud van de biodiversiteit en mogelijkheden voor bezoekers om van het gebied te genieten. Ook wordt gekeken naar opname in het Natuurnetwerk Nederland, waarmee het bos onderdeel kan worden van een groter netwerk van natuurgebieden langs de Lek. Het behoud van het Ooibos is een inspirerend voorbeeld voor het Groene Hart. Het laat zien wat mogelijk wordt wanneer betrokken inwoners, vrijwilligers en natuurorganisaties elkaar weten te vinden. De jarenlange vasthoudendheid van lokale mensen, ondersteund door de verbindende kracht van organisaties als NMZH, heeft hier het verschil gemaakt. Soms is de grootste winst voor de natuur niet wat we nieuw aanleggen, maar wat we samen weten te behouden.
Foto © NVWK